ژئوپلیتیک حوزه خزر، دیپلماسی و منافع ایران

حوزه خزری حوزه­ای نسبتاً وسیعی است که در چند دهه اخیر کارکرد آن متنوع شده بر خلاف آنچه که در دهه­های قبل از آن یعنی در زمان اتحاد جماهیر شوروی بیشتر کارکرد امنیتی داشته است. دریای خزر همچون نگینی در وسط این حوزه جغرافیایی قرار گرفته که این دریا سواحل ۵ کشور روسیه، قزاقستان، ترکمنستان، آذربایجان و ایران را تشکیل می­دهد. هرچند تأثیرگذاری این نگین بر کشورهای ساحلی تا حدودی بر کشورهای مجاور هم کشیده می­شود.

ژئوپلیتیک خزر:

از نظر تاریخی در حوزه پیرامونی خزر اقوام مختلفی زندگی می­کردند که تا قبل از شکل­گیری دولت-ملّت­ها بصورت رمه­گردانی زندگی می­کردند. بسیاری از آنها احتمالاً برای پیدا کردن چراگاه­های بهتر بسمت شمال­غرب یعنی دامنه کوه­های آرال مهاجرت کرده و حتی بعضی از آنها مثل قوم مجار سپس به حرکت خود ادامه داده و در جلگه مجار مستقر شدند.گروهی به سمت غرب دریا و آسیای صغیر رفته و در آنجا چراگاه­های بهتری را پیدا کردند. گروهی هم بسمت جنوب حرکت کردند. بخشی از آنها هم در همین منطقه جابجا و یا مستقر شدند و امروز با نام همان اقوام و قبایل دولت-ملّت­هایی شکل گرفته است.

در قرون جدید تزارهای روس موفق شدند بر حوزه پیرامونی خزر سلطه یابند. این سلطه در دوره شوروی نیز ادامه یافت تا اینکه در ۱۹۹۱ با فروپاشی امپراطوری شوروی کشورهای جدیدی به جای تنها کشور شوروی ایجاد گردید که فاکتورهای ژئوپلیتیکی جدیدی نیز بر منطقه شامل گردید. بعضی از عوامل ژئوپلیتیکی تأثیرگذار بر منطقه را می­توان بصورت ذیل مورد اشاره قرار داد:

  • رقابت­های قدرت­های منطقه­ای باقدرت­های جهانی
  • رقابت قدرت­های درون منطقه­ای
  • ژئوپلیتیک انرژی در حوزه خزری
  • بنیادگرایی و تحرک تروریسم در منطقه
  • بحران زیست محیطی و هیدرو پلیتیک در منطقه
  • اختلافات مربوط به تقسیم دریا و بهره­برداری از آن.

ادامه مقاله را از لینک زیر دریافت نمایید.

ارجاع به این تحلیل

فرجی راد،عبدالرضا (1400) ژئوپلیتیک حوزه خزر، دیپلماسی و منافع ایران، ژئوپلیتیک و دیپلماسی، انجمن ژئوپلیتیک ایران

درباره نویسنده

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email
اسکرول به بالا