کتاب «رقابت قدرت های منطقه ای در آسیای غربی (ایران، ترکیه و عربستان)» بوسیله انتشارات دانشگاه تهران منتشر شد.

کتاب «رقابت قدرت های منطقه ای در آسیای غربی (ایران، ترکیه و عربستان)» به همت انتشارات دانشگاه تهران منتشر شد. این کتاب بوسیله دکتر سید عباس احمدی (عضو هیات علمی دانشگاه تهران) و دکتر طهمورث حیدری موصلو (دانش آموخته جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران) تالیف شده است. به باور نویسندگان این کتاب، از دهه 1990 میلادی، قواعد بازی در مناطق ژئوپلیتیکی تغییر کرده و نقش قدرت‌های منطقه‌ای در محیط پیرامونشان بیشتر شده است؛ به گونه‌ای که در آسیای غربی رقابت متداخل بین جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و عربستان سعودی که هریک داعیه رهبری بخشی از جغرافیای جهان اسلام را دارند، بیشتر نمایان شده است. از یک طرف، جمهوری اسلامی ایران، اغلب مراکز جغرافیایی شیعه را حمایت می‌کند. از طرف دیگر، عربستان داعیه رهبری جغرافیای اهل سنت را دارد. ترکیه نیز شکوه جغرافیای تاریخی خود را افتخار دانسته و در قرن کنونی به دنبال احیای قدرت نوینی به پهنای جغرافیای قدیم خود است. این سه کشور هم اکنون در حال رقابت بر سر کسب برتری منطقه‌ای هستند. به این ترتیب، قدرت‌های منطقه‌ای در آسیای غربی به دنبال ترسیم استراتژی‌های متفاوتی هستند. به گونه‌ای که عربستان سعودی تا قبل از حمله ایالات متحده آمریکا به عراق، خواهان «حفظ وضع موجود» در منطقه غرب آسیا بود؛ اما بعد از تغییر ساختار سیاسی در عراق، رویکرد تقابلی را در پیش گرفت. درحالی‌که ایران سیاست «تغییر جغرافیای قدرت» با تکیه بر کد ژئوپلیتیکی صدور انقلاب و حمایت از گروه های اسلام گرا در جغرافیای پیرامون را دنبال می‌کند. در این میان، رهبران ترکیه نیز سیاست توسعه نفوذ با استفاده از رویکرد قدرت نرم را در دستور کار خود قرار داده و در پی الگوی جدیدی بر اساس شکوه تاریخی عثمانی هستند. در واقع، نوع انگاره‌های این سه کشور که بر پایه عوامل ژئوپلیتیکی قدرت، رقابت، نفوذ و کنترل جغرافیایی شکل گرفته است، گاهی منجر به منازعات منطقه‌ای-نیابتی شده است.

این کتاب در شش فصل تنظیم شده است: در فصل اول به بررسی چارچوب فهم رقابت ژئوپلیتیکی پرداخته شده است. در همین راستا، استفاده مکرر اما بدون چارچوب از واژه «رقابت» در مفاهیم ژئوپلیتیکی توسط نویسندگان، پژوهشگران، و سیاست‏گذاران برای تبیین، توضیح، و تحلیل مسائل منطقه‏ای سبب تبیین فصل کنونی بوده است. همچنان‏که در اغلب کتب و مقالات به مفاهیم منازعه، بحران، و چالش در ژئوپلیتیک پرداخته شده است؛ اما بررسی مفاهیم مبنایی مرتبط با «رقابت ژئوپلیتیکی» به‏شکل کنونی مغفول مانده است. همچنین، مکاتب نظری، که بن‏مایه رقابت‏پذیر ژئوپلیتیکی دارند، در این فصل بررسی می‏شوند. در فصل دوم تحولات فضایی قدرت‏های جنوب غرب آسیا کاوش شده است. درواقع، سیر تکوین حکومت‏- ملت‏ها و قطب‏بندی ژئوپلیتیکی در جنوب غرب آسیا تبیین می‏شود. در فصل سوم کد ژئوپلیتیکی کلان و سیاست اعلامی جمهوری اسلامی ایران، قلمرو ایدئولوژیکی- ژئوپلیتیکی، بنیادهای ژئوپلیتیکی رقابت‏زا در منطقه، و سند چشم‏انداز توسعه ایران در قالب نقش‏یابی رهبر منطقه‏ای بررسی می‏شود. در فصل چهارم ایده‏ها و علایق نوین ژئوپلیتیکی ترکیه در جغرافیای سیاسی جنوب غرب آسیا و رویکردها و هنجارهای رقابت‏آمیز آن‏ها با علایق ژئوپلیتیکی ایران تحلیل می‏شود. در فصل پنجم نیز کد ژئوپلیتیکی عربستان سعودی در ارتباط با ایران و سیاست اعلامی و اعمالی این کشور در جغرافیای سیاسی کشورهای عربی منطقه، الگوی گفتمان ژئوپلیتیکی عربستان، و بازتاب این رقابت‏ها در منطقه جنوب غرب آسیا بررسی شده است. در فصل ششم، فصل پایانی، رقابت‏های ایران، ترکیه، و عربستان در قلمروهای ژئوپلیتیکی متداخل تحلیل ژئوپلیتیکی شده است. این اقدامات توسط کدهای ژئوپلیتیکی متعارض ایران، عربستان، و ترکیه و قدرت‏های مداخله‏گر فرامنطقه‏ای ماهیت چندبُعدی و پیچیده ایدئولوژیکی- ژئوپلیتیکی پیدا کرده است؛ به‏نحوی‏که هر یک از رقبای منطقه‏ای وارد فضای رقابتی شده‏اند و خود را صاحب نقش و قدرت برتر می‏دانند و همین امر نیز فضای رقابتی بین قدرت‏های این منطقه را در حالت بحرانی نگه داشته است.

این کتاب برای فهم و درک بیشتر مسائل پیچیده ژئوپلیتیکی در مقیاس منطقه‏ای نگارش شده است. در این کتاب سعی شده از نگاه جانبدارانه فاصله گرفته شود و نگرش‏های موجود از جغرافیای پیرامون بررسی شود تا با شناخت اندیشه‏ها و الگوهای منطقه‏ای رقابت‏زا از جغرافیای تهدیدآمیز به جغرافیای سیاسی صلح‏آمیز نائل آییم؛ زیرا از «منافع مشترک» همکاری، پیمان، و ژئوپلیتیک صلح حاصل می‏شود؛ اما از «منافع تقابلی» رقابت، منازعه، جنگ، و آوارگی.

علاقه مندان براي تهيه این کتاب مي توانند به سایت موسسه انتشارات دانشگاه تهران یا فروشگاه های این موسسه مراجعه کنند.

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email
اسکرول به بالا