کتاب «حمله نظامی عراق به ایران از منظر نظریههای جنگ و منازعه» اثر دکتر سید هادی زرقانی استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد توسط انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس منتشر شد.
این پژوهش با هدف تبیین علل و زمینههای آغاز جنگ عراق علیه ایران بر پایه نظریههای منازعه و جنگ تدوین شده است. نویسنده با بهرهگیری از رویکردی میانرشتهای، ابتدا مهمترین نظریهها و دیدگاههای مکاتب مختلف از جمله واقعگرایی، نوواقعگرایی، لیبرالیسم، مارکسیسم، سازهانگاری، رفتارشناسی و انسانشناسی را بررسی کرده و سپس با استخراج مؤلفههای مشترک این نظریهها، مدلی مفهومی برای تحلیل علل جنگ ارائه میدهد. در ادامه، بیش از ۷۰ منبع علمی به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی، به همراه دیدگاههای مسئولان سیاسی و فرماندهان نظامی ایران و عراق، با استفاده از روش تحلیل محتوا بررسی شده است. یافتههای حاصل از این مرحله، مبنای تحلیل جایگاه جنگ عراق و ایران در چارچوب نظریههای منازعه و شناسایی مهمترین عوامل مؤثر بر وقوع آن قرار گرفته است. در فصل پایانی نیز با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی و کمّی، مؤلفههای مؤثر بر آغاز جنگ استخراج، مقولهبندی و رتبهبندی شده و دیدگاههای پژوهشگران و مسئولان ایرانی، عراقی و غربی بهصورت تطبیقی مورد تحلیل قرار گرفته است. بدینترتیب، این کتاب علاوه بر ارائه تحلیلی نظری از جنگ تحمیلی، تصویری مستند و نظاممند از مهمترین عوامل و زمینههای شکلگیری آن ارائه میکند و میتواند منبعی ارزشمند برای پژوهشگران حوزههای جغرافیای سیاسی، تاریخ معاصر، علوم سیاسی، روابط بینالملل، ژئوپلیتیک و مطالعات راهبردی باشد.