ژئوپلیتیک اربعین

دکتر هادی اعظمی، عضو هیأت مدیره انجمن ژئوپلیتیک ایران و دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

علم ژئوپلیتیک که بطور کلی و ساده روابط متقابل سه عنصر جغرافیا، قدرت و سیاست را مورد مطالعه قرار می‌دهد، به تناسب شرایط زمانی و مکانی، گرایشهای موضوعی گسترده‌ای را در سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و جهانی معرفی کرده است. یکی از گرایشهای موضوعی ژئوپلیتیک، ژئوکالچر است که طیف وسیعی از موضوعات را مورد بحث قرار داده و به نقش فرهنگ، باورها، ارزش‌ها و هویت‌های مشترک در شکل‌دهی به مناسبات سیاسی، اجتماعی و فضایی میان جوامع اشاره دارد و می‌تواند به عنوان یکی از مهم‌ترین مولفه‌ها و منابع قدرت به ویژه در سطح بین‌المللی عمل نماید. چندین سال است که رویداد عظیم مذهبی پیاده‌روی اربعین و زیارت کربلای معلی با گردهم‌آوردن میلیون‌ها عاشق امام سوم شیعیان حضرت حسین ابن علی(ع) از کشورهای اسلامی و حتی غیر اسلامی، ضمن برخورداری از انگیزه‌های فردی و معنوی، جنبه‌های اجتماعی و سیاسی گسترده‌ای را نیز به نمایش گذاشته که از برجسته‌ترین نمادها و نمونه‌های ژئوکالچر در جهان بشمار می‌رود. اجتماعی که هویت دینی، ارزش‌های مشترک ابناء بشر و پیوندهای فرهنگی در آن محورهای اصلی محسوب می‌شوند. در این اجتماع، حتی فراتر از مناسک حج ابراهیمی، ملیت، طبقه اجتماعی، زبان، نژاد و قومیت رنگ می‌بازد وجلوه‌های بی بدیلی از ایثار، مهربانی، همدلی و کرامت انسانی را به نمایش می‌گذارد. از سویی دیگر پیاده‌روی اربعین میدانی برای بازتولید و معرفی پیام‌ها و فرهنگ غنی عاشورایی که آموزه‌های ایستادگی و مقاومت در برابر ظلم و استکبار، حمایت از مظلومان و ستم دیدگان، حریت، عدالت‌خواهی، امر به معروف و نهی از منکر و . . . می‌باشد که می‌تواند موجبات هم‌افزایی، همگرایی، اتحاد و افزایش قدرت و ارتقای وزن و منزلت ژئوپلیتیکی کشورهای اسلامی را فراهم آورد. این رویداد عظیم به عنوان مولفه و عاملی سترگ، از جایگاه رفیعی در تحولات جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک سالهای اخیر در جنوب غرب آسیا برخوردار بوده و فرصت مغتنمی برای به ویژه دو کشور ایران و عراق در پیاده سازی مقاومت در برابر طمع‌ورزان و دشمنان محسوب می‌گردد. پیام‌ها و فرهنگ غنی اربعین با آموزه‌هایی چون، سامان یافتگی جهانی بر محور عدالت، ایستادگی و مقاومت در برابر ظلم و استکبار، حمایت از مظلومان و ستم دیدگان، حریت، همگرایی و اتحاد و . . . ژئوپلیتیک اربعین را می‌تواند یکی از مهم‌ترین بسترهای فرهنگی و اجتماعی و مقدمات اتصال و تحقق ژئوپلیتیک مهدویت نماید. ان شاءالله الرحمن