برای نخستین بار در تاریخ جغرافیای سیاسی ایران، مقاله هایی از یک دانشگاه ایرانی در ژورنالهای Political Geography و Geopolitics منتشر شدند.
به گزارش انجمن ژئوپلیتیک ایران، برای نخستین بار در تاریخ جغرافیای سیاسی ایران، دو مقاله از دکتر حسن نورعلی، عضو انجمن ژئوپلیتیک ایران و دانشآموخته دانشگاه تهران، در دو نشریه Political Geography و Geopolitics منتشر شده است. تا پیش از این، در هیچیک از این دو ژورنال معتبر جغرافیای سیاسی جهان که هردو دارای درجه کیفی Q1 هستند، هیچ مقالهای از ایران منتشر نشده بود و این نخستین بار است که از یک دانشگاه ایرانی مقالهای در این دو نشریه تاپ به چاپ میرسد.
مقاله نخست با عنوان «تصور مقدس از فضای جغرافیایی: معنوی شدن ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران» در مجله Political Geography از الزویر منتشر شده است. این مقاله حاصل پژوهش مشترک دکتر حسن نورعلی، دکتر آ. مانی ایراننژاد (پژوهشگر مستقل مطالعات ایران از دانشگاه کالیفرنیا) و دکتر ویرجینی ممدوح (استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه آمستردام) است. پژوهش با روش تحلیل گفتمان نشان میدهد چگونه تصور ایران به عنوان «امالقرای جهان اسلام» و «حرم مقدس» به شکلگیری نظمی فضایی مرکز-پیرامون انجامیده که در آن سایر جوامع اسلامی به عنوان حلقههای پیرامونی این نظام معنوی ترسیم میشوند. پژوهشگران چهار محور اصلی ژئوپلیتیک معنوی ایران را شناسایی کردهاند: شمولیت تنوعهای قومی/زبانی تحت هویت اسلامی، گسترش قدرت فراسرزمینی از طریق محور مقاومت، ساخت مرزهای گفتمانی خودی/دیگری در تقابل با نظم آمریکایی، و تصور ایران به عنوان مرکز مقدس جهان اسلام.
مقاله دوم با عنوان «قدرت بندری در جغرافیای مادی، تصوری و روزمره: از مرواریدهای محاصرهکننده چین تا الماسهای رهاییبخش هند» در مجله Geopolitics (Taylor & Francis) منتشر شده است. این مقاله حاصل پژوهش مشترک دکتر حسن نورعلی و دکتر ویرجینی ممدوح است. پژوهش با چارچوب «ژئوپلینومیک» به تحلیل رقابت بندری چین و هند میپردازد و با بررسی بنادر گوادر (پاکستان) و چابهار (ایران) نشان میدهد که قدرت بندری در سه لایه مادی، گفتمانی و روزمره تولید، روایت و به چالش کشیده میشود.
حسن نورعلی، دانشآموخته دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تهران، از نسل جدید جغرافیدانان سیاسی ایران با ۲۸ سال سن است. وی رتبه ۱ کارشناسی ارشد و دکتری جغرافیای سیاسی در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۴۰۰ را کسب کرد و به عنوان پژوهشگر برتر ایران در حوزه جغرافیای سیاسی در پنجمین جشنواره انجمن ژئوپلیتیک ایران معرفی شد. کتاب «جغرافیای سیاسی بنادر» او به عنوان کتاب برتر سال از سوی موسسه ایرانشناسی برگزیده شد. وی موفق به اخذ نشان عالی اتحادیه اروپا (MSCA Seal of Excellence) برای پروژه «قدرت بندری» با همکاری دانشگاه آمستردام در طرح پسادکتری ماری کوری گردید. همچنین او خالق نظریه قدرت بندری است که از ایران به جهان صادر شده است و در این مفهوم سازی سابقه همکاری با پروفسور کالین فلینت (دانشگاه ایالتی یوتا) و پروفسور ویرجینی ممدوح (دانشگاه آمستردام)، دو تن از برجسته ترین جغرافیدانان سیاسی جهان را در کارنامه خود دارد و به عنوان پژوهشگر در دانشگاه آمستردام حضور داشته است. وی تاکنون ۱۴ مقاله وب آو ساینس منتشر کرده و آثارش بیش از ۳۰۰ استناد در گوگل اسکالر دریافت کرده است.
لینک مقاله نخست (Political Geography):
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0962629826001861
لینک مقاله دوم Geopolitics:
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14650045.2026.2735447
