ژئوپلیتیک اقیانوس هند و جایگاه ایران

از بعد از جنگ جهانی دوم تا ۱۹۹۱ ما شاهد رقابتی بین دو ابر قدرت دوران جنگ سرد بودیم که در همه نقاط دنیا همدیگر را شدیداً زیر نظر داشتند و از فرصت­های پیش آمده برای گسترش نفوذ خود و کنار زدن رقیب استفاده می­کردند. از نفوذ شوروی در کوبا در کنار خاک ایالات متحده آمریکا گرفته تا نفوذ آمریکا در ایران و در کنار خاک اتحاد جماهیر شوروی. اقیانوس­ها و دریاها همچون اقیانوس هند نیز صحنه رقابت سنگین ژئوپلیتیکی بین این دو ابر قدرت بود زیرا که بخاطر تمرکز بسیاری از منابع انرژی در حوزه شمالی این اقیانوس، رقابت از حساسیت بیشتری برخوردار بود. البتّه این رقابت سنگین هزینه­های نظامی سنگینی هم به­دنبال داشت تا جاییکه دیگر شوروی توان اقتصادی­اش به شدت تحلیل رفت و با حوادث سال ۱۹۹۱ جنگ سرد به پایان رسید.

پس از فروپاشی شوروی و توجه روسیه به داخل خود رقابت در درون اقیانوس هند نیز بطور محسوسی برای بیش از یک­دهه کاهش یافت و خیال غرب از خطرات مربوط به دست­اندازی رقیبی به منافع خود راحت گردید. تا اینکه بتدریج ایالات متحده آمریکا و متحدین آن متوجه شدند که رشد اقتصادی چین و توسعه آن کشور از یک­سو و نفوذ چین در اقتصادهای اکثر کشورهای دنیا و از جمله خود غرب به حدی رسیده که امکان کنترل آن از دست رفته و چاره­ای جز مقابله با چین وجود ندارد. زمزمه­های بوش پسر برای مقابله، شروع فشارهای سیاسی دوره اوباما، اقدامات عملی اقتصادی دوره ترامپ و بالاخره قرار گرفتن چین در اولویت اول و علنی مقابله سیاسی، اقتصادی وحتی  تهدید نظامی بایدن چین را که به مدت ۵ دهه سیاست محافظه­کاری و صبوری را در پیش گرفته بود به سیاستی عکس­العملی واداشت. رقابت چین و آمریکا علاوه بر فشردگی مداوم در اقیانوس آرام به اقیانوس هند نیز کشیده شده که با توجه به تأثیرگذاری زیاد این رقابت در این اقیانوس بر ایران موضوع توجه به ژئوپلیتیک اقیانوس هند از اهمیت برخوردار شده است. ضمن اینکه در همین راستا فعالیت نظامی -دریایی ایران نیز به آب­های داخل اقیانوس بیش از گذشته کشیده شده است. در بررسی موضوع فوق به اهمیت اقیانوس هند، رقابت چین و آمریکا، متحدین دو بلوک در داخل این اقیانوس، جایگاه ایران و رقابت­های احتمالی آینده خواهیم پرداخت.

ادامه مقاله را از لینک زیر دریافت نمایید.

ارجاع به این تحلیل

فرجی راد،عبدالرضا (1400) ژئوپلیتیک اقیانوس هند و جایگاه ایران، ژئوپلیتیک و دیپلماسی، انجمن ژئوپلیتیک ایران

درباره نویسنده

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email
اسکرول به بالا